Jest sztuką walki obronnej, w której przeplatają się wzajemnie elementy aktywności fizycznej i psychologicznej człowieka. W aspekcie fizycznym polega ono na wykorzystaniu siły ataku przychodzącego z zewnątrz i obróceniu jej przeciw osobie atakującej. Zawsze wykonuje się tzw. unik czyli zejście z linii nadchodzącego ataku. Nie wykonuje się bloków, gdyż w przypadku, gdy osoba atakująca jest silniejsza od nas i tak może nas dosięgnąć swoim atakiem. Zwykle ustępuje się po to, aby przechwycić atak, zjednoczyć się z nim w swoim ruchu i pokierować nim w dogodny dla nas sposób rzucając lub unieruchamiając napastnika. Nie ma aikido bez ataku przeciwnika. Zasada druga sprowadza się do czystej neutralizacji agresji. Zaawansowany praktyk potrafi obronić się, nie powodując poważniejszej kontuzji u rywala i wywołując tylko przejściowy ból. Taka forma obrony jest jednak tylko kwestią wyboru. W razie potrzeby, aikido dysponuje dostatecznym repertuarem technik, aby ciężko i groźnie porazić przeciwnika. Teoretycznie do wykonania akcji obronnej aikidoka w 90 procentach wykorzystuje siłę napastnika, a tylko 10 procent swojej. Podobnie jak w judo stosowana jest tu zasada "ustąp aby zwyciężyć". W judo jednak musi dojść do twardego zwarcia, aikidocy zaś walczą na odległość wyciągniętego ramienia.